Nội tiết tố tuổi dậy thì thay đổi thế nào và vì sao gây mụn kéo dài?

Nếu mụn trứng cá tuổi dậy thì chỉ đơn thuần là phản ứng nhất thời của làn da, nó đã có thể biến mất nhanh chóng sau vài tháng. Thực tế, rất nhiều người phải đối mặt với mụn trong suốt nhiều năm liền, thậm chí kéo dài sang tuổi trưởng thành. Nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng này nằm ở sự thay đổi phức tạp và kéo dài của nội tiết tố trong giai đoạn dậy thì. Khi nội tiết chưa ổn định, mụn không chỉ xuất hiện mà còn liên tục tái phát theo chu kỳ, tạo thành một vòng lặp khó chấm dứt.

 

Nội tiết tố là gì và vai trò của nó đối với làn da
Trước hết, nội tiết tố là các hormone do cơ thể tự sản xuất. Chúng tham gia điều chỉnh hầu hết hoạt động sinh lý quan trọng. Chẳng hạn như tăng trưởng, dậy thì, cảm xúc và trao đổi chất.

Đối với làn da, hormone giữ vai trò nền tảng. Cụ thể, chúng kiểm soát lượng dầu, tốc độ tái tạo tế bào và phản ứng viêm. Đồng thời, khả năng phục hồi của da cũng phụ thuộc nhiều vào nội tiết.

Khi hormone ổn định, da thường khỏe và cân bằng. Tuy nhiên, nếu nội tiết biến động kéo dài, da sẽ phản ứng rất rõ. Vì vậy, mụn tuổi dậy thì có thể xem là dấu hiệu bên ngoài của sự thay đổi bên trong cơ thể.

Tuổi dậy thì – giai đoạn nội tiết thay đổi liên tục
Nội tiết không tăng đều trong tuổi dậy thì
Trên thực tế, tuổi dậy thì không diễn ra trong thời gian ngắn. Ngược lại, đây là giai đoạn sinh học kéo dài nhiều năm. Trong thời gian này, trục dưới đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục hoạt động mạnh để thúc đẩy cơ thể trưởng thành.

Tuy nhiên, hormone không tăng một cách ổn định. Thay vào đó, chúng tăng giảm theo từng đợt. Do đó, nội tiết luôn ở trạng thái dao động.

Vì sao mụn dễ tái phát trong giai đoạn này?
Chính sự dao động liên tục khiến da khó thích nghi. Khi hormone tăng, mụn dễ bùng phát. Ngược lại, khi hormone tạm giảm, mụn có xu hướng lắng xuống.

Tuy nhiên, chu kỳ này lặp lại nhiều lần. Kết quả là nhiều người có cảm giác mụn “vừa hết đã quay lại”.

Hormone androgen và mụn tuổi dậy thì
Androgen kích thích tuyến bã nhờn tiết dầu
Trước hết, androgen là nhóm hormone liên quan trực tiếp đến mụn tuổi dậy thì. Khi androgen tăng, tuyến bã nhờn nhận tín hiệu kích thích mạnh. Vì vậy, da tiết dầu nhiều hơn bình thường.

Lượng dầu dư thừa khiến da bóng nhờn. Đồng thời, lỗ chân lông dễ bị bít tắc hơn. Đây là điều kiện thuận lợi để mụn hình thành.

Mỗi người phản ứng với androgen khác nhau
Đáng chú ý, mức độ nhạy cảm với androgen không giống nhau ở mỗi người. Có người hormone không quá cao nhưng da phản ứng rất mạnh. Do đó, mụn có thể xuất hiện sớm và kéo dài hơn.

Sự khác biệt nội tiết giữa nam và nữ
Mụn tuổi dậy thì ở nam giới
Ở nam giới, testosterone tăng nhanh và duy trì ở mức cao. Vì lý do đó, mụn thường xuất hiện sớm và dễ viêm nặng. Vị trí mụn phổ biến là trán, mũi và lưng.

Mụn tuổi dậy thì ở nữ giới
Ở nữ giới, nội tiết phức tạp hơn. Ngoài androgen, estrogen và progesterone cũng tham gia điều hòa hormone. Vì vậy, mụn thường thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt.

Thông thường, mụn dễ bùng phát trước kỳ kinh. Sau đó, tình trạng này có thể giảm nhẹ. Chính tính chu kỳ này khiến nhiều bạn nữ cảm thấy mụn khó dứt hẳn.

Cortisol, stress và mụn kéo dài
Stress ảnh hưởng đến nội tiết như thế nào?
Tuổi dậy thì thường đi kèm nhiều áp lực. Ví dụ như học tập, thi cử và các mối quan hệ xã hội. Khi stress kéo dài, cơ thể sẽ sản sinh nhiều cortisol.

Cortisol không trực tiếp gây mụn. Tuy nhiên, hormone này làm tăng tiết dầu và phản ứng viêm. Kết quả là mụn trở nên nặng hơn và lâu lành hơn.

Vòng lặp stress – mụn – stress
Mụn khiến nhiều bạn trẻ mất tự tin. Từ đó, căng thẳng và lo lắng tăng lên. Ngược lại, stress lại tiếp tục làm mụn xấu hơn.

Nếu chỉ điều trị bên ngoài mà bỏ qua yếu tố tâm lý, mụn rất dễ tái phát. Do đó, kiểm soát stress cũng quan trọng không kém chăm sóc da.

Vì sao mụn tuổi dậy thì khó trị dứt điểm?
Nguyên nhân chính nằm ở nội tiết. Trong khi đó, hormone không thể ổn định trong thời gian ngắn. Vì vậy, không có phương pháp nào giúp “hết mụn ngay” mà vẫn an toàn cho sự phát triển tự nhiên.

Do đó, điều trị mụn tuổi dậy thì chủ yếu nhằm kiểm soát. Khi ngưng điều trị, nếu hormone vẫn dao động, mụn có thể quay lại. Đây là lý do nhiều người cảm thấy mụn “trị mãi không xong”.

Hiểu đúng về nội tiết để kiểm soát mụn tốt hơn
Một quan niệm sai lầm phổ biến là chỉ rối loạn nội tiết mới gây mụn nặng. Thực tế, đa số mụn tuổi dậy thì xuất hiện khi nội tiết vẫn trong giới hạn sinh lý.

Vì vậy, việc tự ý dùng thuốc điều hòa hormone là không nên. Thay vào đó, hiểu đúng vai trò của nội tiết giúp người trẻ kiên nhẫn hơn. Đồng thời, điều này giúp lựa chọn hướng chăm sóc da phù hợp với giai đoạn phát triển.

http://bsnguyenhuong.com/mun-trung-ca-tuoi-day-thi-la-gi-vi-sao-gan-nhu-ai-cung-tung-bi/